İmzalanan bir sözleşmede ki her madde geçerli mi? — 17 Ara 2025

SÖZLEŞME TUZAKLARI: “Matbu” Olarak İmzalatılan Haksız Şartların Geçersizliği

DURUM

Spor salonu üyelikleri, GSM abonelikleri, kurs kayıtları veya banka sözleşmelerinde, tüketicinin önüne konulan sayfalarca metnin “okunmadan” imzalanması ve sonrasında firmaların “Sözleşmede imzanız var, sorumluluk kabul etmiyoruz” savunması yapmasıdır.

HUKUKİ AÇI

Türk Tüketici Hukuku’nda “Sözleşme Serbestisi” ilkesi sınırsız değildir. 6502 Sayılı Kanun’un 5. maddesi, satıcı veya sağlayıcının, tüketiciyle müzakere etmeden sözleşmeye tek taraflı olarak koyduğu, tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan şartları “Haksız Şart” olarak nitelendirir. Haksız şartlar, altında tüketicinin ıslak imzası olsa dahi kesin hükümsüzdür (batıldır). Hukukumuzda bu duruma Genel İşlem Koşulları olarak nitelendirilir. Örneğin, bir spor salonu sözleşmesindeki “Üye sakatlanırsa salon sorumlu değildir” maddesi veya “Firma haber vermeksizin fiyatı artırabilir” maddesi, matbu (standart) bir metinse ve müzakere edilmediyse geçersizdir.

İSTİSNA

Eğer satıcı, o maddenin tüketiciyle özel olarak konuşulduğunu, tartışıldığını ve tüketicinin maddenin sonuçlarını bilerek, özgür iradesiyle kabul ettiğini ispatlarsa (örneğin o maddenin altına ayrıca el yazısı ile “okudum, anladım” yazdırılmışsa), bu şart geçerli sayılabilir. Ancak standart tip sözleşmelerde bu ispat oldukça zordur.

ÇÖZÜM

İmzaladığınız sözleşmedeki aleyhinize olan bir maddenin haksız şart olduğunu düşünüyorsanız, firmanın o maddeye dayanarak yaptığı talepleri reddedin. Firma ısrarcı olursa veya icra takibi başlatırsa, söz konusu maddenin “haksız şart” olduğu iddiasıyla itiraz edin veyahut itiraz süreniz geçtiyse “Menfi Tespit” (borçlu olmadığının tespiti) davası açarak hakkınızı savunabilirsiniz.

YASAL UYARI: Bu makalede yer alan bilgiler genel niteliktedir ve hukuki mütalaa veya tavsiye yerine geçmez. Her somut olay, kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Olası hak kayıplarının önüne geçmek adına, hukuki süreçlerinizde uzman bir avukattan profesyonel destek almanız önemle tavsiye edilir.